خطر افزایش تورم / پیامدهای جدید نوسانات اخیر

نوشته شده توسطتحریریه
پست قبل

این روزها با افزایش قیمت ارز و خروج آمریکا از برجام خیلی از مردم منتظر گران‌شدن هستند؛ گرانی‌ای که گرچه هنوز در آمارها بروز پیدا نکرده اما انتظارات تورمی آن برای مردم شکل گرفته است.

تورم در داده‌های بانک مرکزی و مرکز آمار همچنان تک‌رقمی است اما افزایش بالای ۴۰درصدی ارز، افزایش حدود ۳۰درصدی مسکن و آهنگ افزایش قیمت کالاهای اساسی می‌گویند نمی‌توان به پایداری تورم تک‌رقمی چندان امیدوار بود. حمید زمان‌زاده، عضو پژوهشکده پولی و بانکی اگرچه سیاست بانک مرکزی در کاهش تورم انتظاری را موفقیت‌آمیز می‌داند اما معتقد است در نیمه دوم سال دیگر نمی‌توان با سیاست‌های مقطعی و دستوری تورم را مهار کرد.

او نسبت به افزایش تورم و تاب‌نیاوری جامعه هشدار می‌دهد و می‌گوید اگر نرخ سود بانکی ۱۵ درصد در تمامی بانک‌ها رعایت نشود، ما با انفجار تورمی نقدینگی نیز روبه‌رو خواهیم شد.‌

طبق آخرین آمارهای بانک مرکزی، میزان دارایی‌های خارجی سیستم بانکی در بهمن‌ ۹۶ نسبت به بهمن ۹۵ با افزایش ۲۶٫۶درصدی مواجه بوده است، در حالی که این رقم در سال قبل منفی بوده است. دلیل افزایش مثبت و بالای دارایی‌های خارجی سیستم بانکی چیست؟دارایی‌های خارجی سیستم بانکی با ارقام ریالی ثبت و اعلام می‌شود که با توجه به افزایش نرخ ارز، بخش عمده‌ای از افزایش دارایی‌های خارجی سیستم بانکی مربوط به افزایش نرخ ارز است و بخش اندکی از آن مربوط به افزایش واقعی دارایی‌های خارجی است که این افزایش احتمالا به دلیل نااطمینانی در بازار ارز و تصمیم بانک‌ها برای افزایش نگهداری دارایی‌های خارجی است.‌

پس با احتساب افزایش قیمت ارز، چه میزان از افزایش دارایی‌های خارجی را می‌توان واقعی دانست؟دارایی‌های خارجی سیستم بانکی در بهمن‌ماه نسبت به مدت مشابه ۲۶ درصد افزایش پیدا کرده است و در همین دوره نرخ ارز (برابری دلار در برابر ریال) با افزایش ۱۶درصدی همراه بوده است. البته در این دوره با توجه به تضعیف دلار در بازارهای جهانی، کاهش نرخ ارز در برابر سبد ارزها احتمالا بیش از ۲۰ درصد بوده است.

با این حساب عملا دارایی‌های خارجی سیستم بانکی به صورت واقعی با افزایش قابل توجهی مواجه نشده است.‌آیا رابطه معناداری میان افزایش دارایی‌های سیستم بانکی و نقدینگی وجود دارد؟دارایی خارجی بخشی از کل دارایی‌های سیستم بانکی است اما آنچه بیش از هر متغیری بر نقدینگی مؤثر است، ضریب فزاینده و پایه پولی است.

نقدینگی در بهمن ۹۶ نسبت به بهمن ۹۵ با رشد ۲۳درصدی همراه بوده است و به هزار و ۴۸۷ هزار میلیارد تومان رسیده است. برای اینکه بگوییم آیا این میزان نقدینگی بی‌سابقه است یا خیر، باید آن را در یک بازه زمانی بررسی کنیم. رشد ۲۳درصدی نقدینگی نسبت به روند تاریخی آن بالا نیست. یعنی اگر از سال ۷۰ به بعد را بررسی کنیم، می‌بینیم رشد متوسط سالانه نقدینگی ۲۷ درصد بوده و بنابراین آخرین رشد نقدینگی اعلام‌شده ۲۳درصدی، چند واحد درصد پایین‌تر از نرخ متوسط رشد سالانه نقدینگی در سه دهه اخیر است. درمجموع می‌توان گفت رشد ۲۳درصدی نقدینگی رشد نسبتا مناسبی است.‌

از لحاظ حجم نقدینگی چطور؟ به هر حال میزان هزار‌و ۴۸۷ هزار میلیارد تومان نقدینگی در اقتصاد کشور ما بی‌سابقه است.حجم نقدینگی به طور طبیعی همواره در حال افزایش است، هرچند حجم نقدینگی کنونی به بالاترین سطح تاریخی خود رسیده است اما اصلا سطح نقدینگی مهم نیست و مهم نرخ‌ رشد نقدینگی است.‌اما دیگر کارشناسان معتقدند نقدینگی موجود در بانک‌ها قفل شده و در گردش نیست.

به‌خاطر همین هم هست که آثار تورمی آن بروز نکرده است. نظر شما چیست؟یکی از مهم‌ترین دلایلی که باعث شده گردش نقدینگی کم باشد، نرخ‌های سود بالاست. به همین دلیل در کوتاه‌مدت رابطه‌ای که انتظار داریم؛ یعنی رابطه مستقیم نقدینگی و تورم به طور کامل به وقوع نمی‌پیوندد. بانک‌ها با توجه به اینکه سودهای بالا به سپرده‌ها می‌پردازند و با توجه به شرایط ترازنامه‌ای نه‌چندان مناسب، نمی‌توانند تسهیلات کافی ارائه کنند.

آنچه امروز ما در سیستم بانکی مشاهده می‌کنیم، این است که نقدینگی ما به بالاترین سطح خود رسیده، اما واحدهای تولیدی ما در تنگناهای مالی هستند و بانک‌ها نمی‌توانند تسهیلات کافی به آنها بپردازند و از طرف دیگر خود بانک‌ها هم با فشار نقدینگی مواجهند. با وجود اینکه برخی کارشناسان معتقدند نرخ سود بانکی پایین است، اما اگر نرخ سود فعلی را با نرخ سود حقیقی در یک روند تاریخی بررسی کنیم، می‌بینیم هنوز بالاست.

درواقع نرخ سود حقیقی ما به شکل تاریخی منفی بوده، اما درحال‌حاضر با توجه به نرخ تورم ۹ تا ۱۰ درصدی نرخ سود حقیقی مثبت و بیش از پنج درصد است، بنابراین موقتا باعث شده حجم بالای نقدینگی خود را در تورم نشان ندهد.‌درخصوص کاهش نرخ سود بانکی، بانک‌ها مدعی هستند نرخ‌های سود پایین برای سپرده‌گذاران به‌صرفه نیست و باعث خروج سرمایه می‌شود. نظر شما چیست؟یکی از مهم‌ترین عوامل کنترل نقدینگی و مهار تورم نرخ سود است.

کاهش بیشتر نرخ سود بانکی این نگرانی را دارد که باعث شود دیگر بازارها مانند بازار ارز و مسکن تقویت شوند و انگیزه مردم برای سپرده‌گذاری کاهش یابد، اما آن‌سوی ماجرا بحث فشارهای هزینه‌ای است که بانک‌ها متحمل می‌شوند، اما نکته‌ای را که باید در نظر گرفت تحریک بخش مسکن با کاهش نرخ سود بانکی خیلی هم جای نگرانی ندارد، چراکه بخش مسکن در رکود است.

به‌هرحال بانک مرکزی باید تمامی مزایا و هزینه‌های کاهش نرخ سود بانکی را با هم در نظر بگیرد. درحال‌حاضر اگر نرخ سود ۱۵درصدی در تمامی بانک‌ها اجرا شود، نرخ سود نسبتا مناسبی است.‌درحال‌حاضر با توجه به افزایش قیمت ارز، چه چشم‌اندازی برای تورم متصور هستید؟ آیا جهش ارزی، همراه با تندشدن شیب افزایش قیمت کالاهای اساسی خواهد بود؟درمجموع پیش‌بینی می‌شود با توجه به شرایط ارزی کنونی، آهنگ نرخ تورم اندکی افزایش پیدا کند.

در دوره اخیر سیاست بانک مرکزی به شکلی بوده که توانسته ارتباط انتظارات تورمی را با نرخ ارز کاهش دهد. درواقع با توجه به افزایش قیمت ارز، نرخ سبد کالاهای مصرفی با افزایش قابل‌توجهی روبه‌رو نشد، اما به‌هرحال ما با متغیرهای گوناگونی مانند نرخ سود بانکی، حجم نقدینگی و افزایش قیمت ارز مواجهیم که هرکدام از آنها می‌توانند اثرات متضادی را بر نرخ تورم برجا گذارند.‌

پیش‌بینی شما درمورد تورم برای امسال چیست؟با توجه به شرایط ارزی و اقتصادی کشور، پیش‌بینی می‌شود در نیمه اول امسال تورم همچنان زیر ۱۰ درصد باقی بماند، اما در نیمه دوم سال باید دید التهابات بازار ارز آرام می‌شود یا خیر. اگر وضعیت به همین شکل کنونی ادامه یابد، احتمالا آهنگ تورم تقویت خواهد شد.‌کارشناسان یکی از راه‌های گشایش تنگناهای بانکی را مراودات مالی و ازسرگیری روابط بانکی ایران با دیگر بانک‌‌های جهان می‌دانستند.

با توجه به احتمال وضع تحریم‌های اقتصادی جدید، آیا همچنان می‌توان به این مورد امیدوار بود؟درمورد برجام طبق آنچه انتظار می‌رفت آمریکا خارج شد و یک جنگ روانی باید شکل می‌گرفت. از زمانی که دونالد ترامپ سر کار آمد، تأمین منافع ما از برجام کف مطالبات برجام بود. اکنون با خروج آمریکا این منافع حداقلی‌تر هم خواهد شد. به نظر می‌رسد کشور ما در این جنگ روانی موضع عاقلانه‌ای را در پیش گرفته و به‌جای خروج از برجام، به دنبال مذاکره با اروپاست. اگر مذاکره با اروپا مثبت پیش برود و اروپا کانال‌های تجاری و مالی امن را به ما معرفی کند، هم انتظاراتی که در بازار ارز شکل گرفته تعدیل می‌‌شود و هم شرایط تجاری ما با اتحادیه اروپا بیشتر از قبل تقویت می‌شود.

منبع : اقتصاد بازار

ارسال دیدگاه شما

نام *
آدرس ایمیل *
وب سایت